Με τη θέσπιση του Νόμου 5193/2025, η Ελλάδα εισέρχεται επίσημα στην εποχή της αναγνώρισης και ρύθμισης των κρυπτοστοιχείων ως επενδυτικών εργαλείων, θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για τη φορολογική τους μεταχείριση. Η νέα νομοθεσία, σε εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, αναμένεται να φέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης και φορολόγησης των κρυπτονομισμάτων, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη διαφάνεια και προστασία για τους επενδυτές.
Η Αναγνώριση των Κρυπτοστοιχείων ως Επενδυτικό Εργαλείο
Σε συνέχεια της αναγνώρισης των κρυπτοστοιχείων ως χρηματοπιστωτικά μέσα, από τις 19.03.2025, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με το Ν. 5193/2025 προχώρησε στην επίσημη αναγνώρισή τους ως επενδυτικού εργαλείου. Η νομοθεσία αυτή είναι πλέον αποδεκτή από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και τις Τράπεζες, εναρμονισμένη με τον κανονισμό ΕΕ αριθ. 1093 και 1095/2010 και των οδηγιών 2013/36/ΕΕ – 2019/1937.
Με το νέο νομοθετικό πλαίσιο, τα κρυπτοστοιχεία αποκτούν διευρυμένες δυνατότητες:
- Μπορούν να εκδίδονται από εταιρείες και Τράπεζες με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία
- Μπορούν να αποτελούν μέρος συναλλαγής με ανταλλαγή έναντι χρηματικών ποσών ή άλλων κρυπτοστοιχείων
- Λειτουργούν ως επενδυτικό εργαλείο κινητών αξιών, και επιδέχονται διαπραγμάτευση
Αξίζει να σημειωθεί ότι σημαντικές διεθνείς ρυθμιστικές αρχές, όπως η Ομοσπονδιακή Εταιρεία Ασφάλισης Καταθέσεων (FDIC) και το Ομοσπονδιακό Χρηματοπιστωτικό Ίδρυμα Αμερικής (FED), από τις 24.04.2025 έχουν επίσης καταστήσει σαφές ότι οι τραπεζικοί οργανισμοί μπορούν να συμμετέχουν σε επιτρεπόμενες δραστηριότητες κρυπτοστοιχείων και να παρέχουν σχετικά προϊόντα και υπηρεσίες.
Το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο MiA
Ο Κανονισμός για τις Αγορές Κρυπτοστοιχείων (Markets in Crypto-Assets – MiCA) τέθηκε σε ισχύ στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 30 Δεκεμβρίου 2024. Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο που υιοθετήθηκε από την ΕΕ για τα κρυπτοστοιχεία, με στόχο την προστασία των επενδυτών και τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Ο κανονισμός MiCA εφαρμόζεται σε τρεις κύριες κατηγορίες κρυπτοστοιχείων:
- Κρυπτοστοιχεία που στοχεύουν στη σταθεροποίηση της αξίας τους με αναφορά σε ένα μόνο επίσημο νόμισμα (“μάρκες ηλεκτρονικού χρήματος”)
- Μάρκες με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία
- Άλλα κρυπτοστοιχεία που χρησιμοποιούνται για επενδυτικούς σκοπούς ή ως μέσα πληρωμών
Το Νέο Φορολογικό Πλαίσιο για τα Κρυπτοστοιχεία
Αν και η πλήρης νομοθέτηση του φορολογικού πλαισίου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2025, όπως έχουν επιβεβαιώσει η ελληνική κυβέρνηση και η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), οι πρώτες ενδείξεις για τη φορολογική μεταχείριση των κρυπτοστοιχείων είναι ήδη διαθέσιμες.
Φορολογικός Συντελεστής και Φορολογητέες Συναλλαγές
Σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1114, αρ.50 παρ.3, ως τόκος αναφέρεται οποιαδήποτε αμοιβή ή όφελος που σχετίζεται με την χρονική διάρκεια την οποία ο κάτοχος μάρκας ηλεκτρονικού χρήματος κατέχει την εν λόγω μάρκα. Με βάση αυτό, η γενική φορολογική μεταχείριση των κρυπτονομισμάτων θα γίνεται με συντελεστή 15%.
Οι ακόλουθες συναλλαγές θα υπόκεινται σε φόρο κεφαλαιακών κερδών:
- Πώληση κρυπτονομισμάτων για ευρώ ή άλλο fiat νόμισμα
- Ανταλλαγή ενός κρυπτονομίσματος με ένα άλλο
- Δραστηριότητες DeFi όπου ανταλλάσσονται μάρκες
Οι επενδυτές θα πληρώνουν σταθερό φορολογικό συντελεστή 15% επί των κεφαλαιακών κερδών που πραγματοποιούν στην Ελλάδα.
Υπολογισμός Κερδών και Ζημιών
Για τον υπολογισμό του κέρδους ή της ζημίας από συναλλαγές κρυπτοστοιχείων, ακολουθείται η εξής μεθοδολογία:
- Προσδιορίζεται η βάση κόστους, δηλαδή το κόστος του κρυπτονομίσματος κατά την ημερομηνία αγοράς, συν τυχόν επιτρεπόμενες χρεώσεις.
- Εάν το κρυπτονόμισμα αποκτήθηκε με άλλο τρόπο, χρησιμοποιείται η εύλογη αγοραία αξία του την ημέρα απόκτησης.
- Αφαιρείται η βάση κόστους από την τιμή πώλησης για τον υπολογισμό του κέρδους ή της ζημίας.
Σύμφωνα με τα λογιστικά πρότυπα που ακολουθεί η Ελλάδα, και μέχρι την έκδοση ειδικής οδηγίας για τα κρυπτοστοιχεία, ο τρόπος υπολογισμού αποδέχεται τις μεθόδους FIFO (First In, First Out) και Weighted Average (Σταθμισμένο Μέσο Κόστος).
Σε περίπτωση ζημίας, προβλέπεται η δυνατότητα μεταφοράς των ζημιών στα επόμενα έτη για αντιστάθμιση με μελλοντικά κέρδη εντός πενταετίας.
Φορολόγηση Εισοδήματος από Κρυπτοστοιχεία
Εκτός από τα κεφαλαιακά κέρδη, φορολογείται και το εισόδημα που δημιουργείται από επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία. Συγκεκριμένα, οι ακόλουθες συναλλαγές υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος:
- Ανταμοιβές εξόρυξης (mining)
- Ανταμοιβές στοιχηματισμού (staking)
- Δραστηριότητες DeFi όπου κερδίζονται νέα tokens
Αυτές οι δραστηριότητες φορολογούνται σύμφωνα με τον προοδευτικό φορολογικό συντελεστή, με το ποσοστό φορολόγησης να αυξάνεται ανάλογα με το ύψος του κέρδους.
Εποπτικές Αρχές και Κυρώσεις
Με το νομοσχέδιο για την ενίσχυση της Κεφαλαιαγοράς, ορίζονται ως αρμόδιες εποπτικές αρχές για τα κρυπτονομίσματα, κατά περίπτωση, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ή η Τράπεζα της Ελλάδος. Οι αρχές αυτές θα έχουν σημαντικές εξουσίες όπως:
- Η δυνατότητα να δημοσιοποιούν ή να απαιτούν από παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων να δημοσιοποιούν κάθε ουσιώδη πληροφορία
- Η αναστολή ή απαγόρευση παροχής υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων σε περιπτώσεις παραβίασης των κανονισμών
- Η επιβολή διοικητικών κυρώσεων και προστίμων
Παράλληλα, εντάσσεται ποινική διάταξη για την παροχή υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων χωρίς την προβλεπόμενη άδεια, με προβλεπόμενη ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 1 έτους ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές.
Διεθνής Συνεργασία και Οδηγία DAC8
Σημαντικό ρόλο στην παρακολούθηση των συναλλαγών κρυπτοστοιχείων θα παίξει η οδηγία για τη διοικητική συνεργασία των φορολογικών αρχών της ΕΕ αναφορικά με τις συναλλαγές κρυπτοστοιχείων (DAC8). Αν και η οδηγία έχει ήδη τεθεί σε ισχύ, οι νέοι κανόνες θα ενεργοποιηθούν την 1η Ιανουαρίου 2026.
Σύμφωνα με την οδηγία DAC8:
- Οι πάροχοι κρυπτοστοιχείων που είναι εγκατεστημένοι στην ΕΕ θα είναι υποχρεωμένοι να αναφέρουν τις συναλλαγές πελατών που διαμένουν στην ΕΕ
- Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τα κρυπτονομίσματα
- Θα καθιερωθεί ένα κοινό σύστημα επιβολής ελάχιστων προστίμων για τη μη συμμόρφωση
Οι φορολογικές αρχές θα υποχρεούνται να ανταλλάσσουν αυτόματα μεταξύ τους πληροφορίες που θα παρέχουν οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, διευκολύνοντας έτσι την παρακολούθηση των συναλλαγών και την αποφυγή φοροδιαφυγής.
Υποχρεώσεις Δήλωσης και Εξαιρέσεις
Οι κάτοχοι κρυπτοστοιχείων θα πληρώνουν φόρο το φορολογικό έτος που έγινε η πώληση, η μεταβίβαση ή η παραλαβή κρυπτοστοιχείων.
Ωστόσο, δεν υπόκεινται σε φορολόγηση οι ακόλουθες περιπτώσεις:
- Όταν απλώς κατέχουμε και διακρατούμε κρυπτοστοιχεία
- Όταν μεταφέρονται μεταξύ δικών μας πορτοφολιών (wallets)
- Όταν αγοράζουμε κρυπτοστοιχεία σε Ευρώ
Ως προς την πρώτη δήλωση των κρυπτοστοιχείων που κατείχαν οι φορολογούμενοι πριν την εφαρμογή του νέου πλαισίου στην Ελλάδα, προσανατολίζεται η δήλωσή τους χωρίς φορολογική επιβάρυνση, με την επιφύλαξη συγκεκριμένων περιπτώσεων που θα καθοριστούν κατά τη νομοθέτηση του πλήρους φορολογικού πλαισίου.
Η αναγνώριση των κρυπτοστοιχείων ως επενδυτικών εργαλείων και η θέσπιση του φορολογικού τους πλαισίου αποτελούν σημαντικά βήματα για την ένταξη της Ελλάδας στη νέα ψηφιακή οικονομική πραγματικότητα. Ο νόμος 5193/2025 και οι σχετικές ευρωπαϊκές οδηγίες δημιουργούν ένα περιβάλλον μεγαλύτερης ασφάλειας και διαφάνειας τόσο για τους επενδυτές όσο και για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κρυπτοστοιχείων.
Αν και το πλήρες φορολογικό πλαίσιο αναμένεται να οριστικοποιηθεί εντός του 2025, οι βασικές αρχές φορολόγησης με συντελεστή 15% για τα κεφαλαιακά κέρδη και η υπαγωγή του εισοδήματος από κρυπτοστοιχεία στην προοδευτική φορολογική κλίμακα, ήδη προσφέρουν σαφείς κατευθύνσεις για τους επενδυτές και τους φορολογούμενους.
Παράλληλα, η συνεργασία των φορολογικών αρχών σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω της οδηγίας DAC8 από το 2026 θα ενισχύσει περαιτέρω τη διαφάνεια και θα διευκολύνει την αποτελεσματική φορολόγηση των συναλλαγών κρυπτοστοιχείων, συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και διασφαλίζοντας δίκαιους όρους για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά. Ανταλλακτήρια Κρυπτονομισμάτων που Προσφέρουν Κάρτες στην Ελλάδα.